انواع عسل

انواع عسل

همان طور که گل ها از لحاظ اندازه، رنگ، شکل و بو با هم تفاوت دارند، شهد آن ها نیز متنوع است. در واقع رنگ و طعم انواع عسل دامنه ای به وسعت عطر و بوی گلها دارد. عسل با داشتن این ویژگی بی نظیر طبیعی، از نظر غذایی و تا حدودی دارویی از سایر غذاها متمایز است. 

انواع عسل طبیعی برحسب خواصشان

عسل ها را از نقطه نظرهای مختلفی براثر خواص یا وضع بخصوصشان به شرح زیر تقسیم بندی می کنند :

۱- برحسب منبع شهد گل ( نوع گیاه ) 

الف – عسل تک گل ( Monoflor ) که زنبورداران عسل شهد را از روی یک گل خاص جمع آوری می نمایند مانند عسل شبدر ، اقاقیا ، آفتابگردان ، عسل تک گل خالص با مشکل زیاد بدست می آید .
ب – عسل چند گل ( Polyflor ) که شهد از روی چندین گل جمع آوری می گردد مانند عسل کوهستان، عسل میوه مانند عسل مرکبات و انواع درختان مثمر و غیر مثمر .

۲ – متناسب با زمان تولید 

الف :عسل بهاره : مانند عسل مرکبات و اقاقیا ودرختان میوه که زنبورداران در اوایل بهار جمع آوری می کنند .

ب :عسل پاییزه : که تولید آن از اواسط تابستان تا اوایل پاییز صورت می گیرد .

۳ – متناسب با منطقه تولید : عسل دماوند و عسل کوهرنگ

۴– متناسب با رنگ عسل : عسل بی رنگ مانند عسل اقاقیا ، عسل زرد مانند عسل اسپرس ، عسل قرمز مانند عسل آویشن .

 

۵ – برحسب نحوه تولید و استخراج : مانند عسل مایع ( شهد ) ، عسل کریستالیزه ( شکرک زده )، عسل شان ، مخلوط عسل مایع با عسل شان و عسل با موم که مخصوص کندوهای بومی است و به صورت تکه های خرد شده در ظرف های مخصوص بفروش می رسانند .

انواع عسل ها

عسل سمی

ثابت شده است که عسل حاصله از بعضی گیاهان برای انسان سمی بوده و ایجاد مسمومیت و عوارضی از قبیل استفراغ، سرگیجه و عدم تعادل می نماید چون حاوی نوعی گلوکزید مسموم کننده است. این نوع عسل ها برای خود زنبور سمی نبوده و زنبوران آن را به راحتی مصرف می کنند. در مناطقی که گیاهان سمی می رویند و زنبوران عسل جمع آوری می کنند زنبوران می توانند از این مناطق برای تولید موم و بچه کندو استفاده نمایند. گیاهانی نیز وجود دارد که نوش و گرده تولیدی آنها برای زنبور عسل سمی است و عسل حاصل از آن برای انسان نیز مسموم کننده است.

مطالعات گوناگون نشان داده اند که عسل حاصل از شهد گیاهان زهری مانند: بنکدانه، گل انگشتانه خرزهره، شوکران، گل پنجه اعلى و غیره هرگز برای آدمی زهرناک نیستند.

نوعی گیاه که عسل تهیه شده از آن انسان را مسموم می کند، نهالی است موسوم به Chama edaphne calyeulata moench این انواع عسل اگر چه برای انسان مضر هستند و خوردن آن عوارضی مانند: استفراغ، سرگیجه و درد شدید معده ایجاد می کند ولی در خود زنبور کوچکترین تأثیری نداشته به طوری که می تواند مورد مصرف زمستانی او قرار بگیرد. عسلی که بوییدن آن تولید عطسه می کند و یا نوشیدنش سكر و مستی می آورد و چشیدنش گلو را می سوزاند این نوع عسل ها مسموم کننده هستند و برای تغذیه مناسب نمی باشد.

عسل طبیعی

بر طبق تعاریف موجود در کشورهای پیشرفته و کشور ما ایران، عسل به شهد گل ها اطلاق می شود که زنبور عسل پس از تغذیه از گیاهان مختلف ساخته باشد. حال اگر زنبوری به جای شهد گل ها از قند سفید یا شکر استفاده نماید، فرآورده آن را نمی توان عسل طبیعی نامید.

زنبوران عسل دارای نیروی ذاتی هستند که گل های مفید را از غیر مفید تشخیص می دهند، آنها با علاقه فراوان سراغ تمام گیاهان طبی و گل های شفابخش می روند و عصاره این گل های قشنگ و مفید را گرفته و به بهترین شکل در اختیار ما قرار می دهند. این عسل کاملا طبیعی و سرشار از مواد غذایی و حیات بخش بوده و می تواند عمده نیازهای غذایی را برطرف کند، زیرا که تمام عناصر و املاح و ویتامین های را که گل فراهم می کند و زنبور می پروراند و آن را قابل جذب در خون می سازد را دارا می باشد.

به درستی معلوم نیست که یک کلنی زنبور عسل، برای ادامه زندگی در طول سال به چه مقدار عسل نیاز دارد. اما در عمل، از یک کلنی نسبتا خوب، سالانه حدود ۴۵ کیلوگرم عسل مازاد بر نیاز کلنی برای زنبوردار قابل برداشت است البته نه در میانگین شرایط ایران، زیرا میانگین تولید عسل شهد به ازای هر کندو در ایران حدود ۱۰ کیلوگرم یا کمتر است. به طور کلی توصیه می شود که در هر زمان از سال، ۷ تا ۹ کیلوگرم عسل درون کلنی و در اختیار زنبورها قرار داده شود.

بیشتر زنبورداران چند شان عسل را از پاییز برای تغذیه بهاره ذخیره می کنند و این آسان ترین راه غذا دادن به زنبورها است و عسل مرغوب ترین غذایی است که میتوان در اختیار زنبورها قرار داد.

عسل تغذیه ای

عسل به علت خواص بسیار زیاد و قیمت نسبتا بالایی که دارد همواره مورد توجه سودجویان بوده و با دست زدن به تقلب در آن درآمد زیادی نصیب آنان می شود. گاهی اوقات اجباراً يا عمدتاً عسل را از تغذیه مصنوعی زنبوران یا محلول آب و شکر و یا شیره انگور و توت تهیه می کنند و آن را به جای عسل طبیعی می فروشند، این عسل دارای هیچ عطر و طعم مطبوعی نبوده و مسلما خواص عسل گل های مختلف را ندارد و استاندارد عسل آن را جزء عسل های طبیعی نمی داند. از طرفی کیفیت عسل طبیعی ۱۰ برابر بیشتر از عسل مصنوعی است که از دادن آب و شکر به زنبوران به دست می آید، عسل مصنوعی صرفاً برای تغذیه زنبوران تا حدی مناسب بوده و برای انسان اهمیت چندانی ندارد.

در بعضی از کشورها از جمله ایران، گاهی عسل را به روش های مختلف با شکر و یا گلوکز مایع مخلوط می کنند که این یک نوع تقلب در استحصال عسل محسوب می شود. عین این کار قبلا در آمریکا نیز انجام می شده است و دولت آمریکا به ناچار در سال ۱۹۲۶ در فصل مقررات راجع به دارو و غذا یک ماده تنبیهی برای آن قرار داد. بر اساس این ماده مخلوط کردن عسل با هر نوع ماده قندی دیگر برای فروشنده جرم محسوب می شود.

 عسل مصنوعی یا تقلبی

به مواد و ترکیباتی شبیه عسل اطلاق می شود که بدون دخالت زنبور ساخته می شود و معمولا از قند نیشکر و میوه های شیرین مانند: خربزه، هندوانه، کدو تنبل و خرما در ساختن چنین عسل هایی استفاده می کنند. هر چند به عنوان عسل از آنها نام برده می شود اما این مواد، عسل نیستند بلکه از تغليظ آبمیوه ها به طریق مصنوعی و صنعتی به دست می آیند. این روش در ایران متداول نیست ولی در بعضی از کشورهای خارجی مرسوم است.

عسلک

بعضی از حشرات راسته جوربالان مانند شته ها و شپشکها ضمن تغذیه از نباتات مختلف، کربوهیدرات (مواد قندی) اضافی خود را روی سطح برگ های نباتات مورد تغذیه دفع می کنند. در مواردی که در طبیعت شهد کمیاب باشد زنبور عسل بالاجبار مواد قندی مذکور و همچنین سایر ترشحات شیرین گیاهان (به غیر از شهد گل ها) را جمع آوری و پس از تبدیل به صورت عسل در داخل سلول های قاب ذخیره می نماید، این نوع عسل که عسلک نامیده می شود از نظر عطر، رنگ و مواد متشکله، از کیفیت کمتری نسبت به عسل معمولی برخوردار است. عسلک در مقایسه با عسل تیره تر و لوولوز و دکستروز کمتری دارد. قندهای مرکب، مواد معدنی، نیتروژن و مواد اسیدی عسلک بیشتر از عسل می باشد مقدار مواد معدنی چون پتاسیم، فسفر و آهن در عسلک بیشتر از عسل می باشد آن به علت دارا نمی باشد؛ زیرا ابتدا باعث اسهال و سپس بودن این عناصر و به خصوص نمک پتاسیم در عسلک، برای تغذیه زمستانی زنبور عسل مناسب نمی باشد؛ زیرا ابتدا باعث اسهالی و سپس مرگ و میر نوزادان می گردد. عسلک اغلب روی برگ درختانی نظیر بلوط، راش، تبریزی، نارون، افرا، بید، سدرا و… ترشح می شود و مورد استفاده قرار می گیرد.

عسل رادیواکتیو

در برخی از انواع عسل، مقدار خیلی ناچیزی رادیوم وجود دارد و این عمل با پوشانیدن شیشه های عسل با فیلم های حساس عکاسی و پوشانیدن آن با کاغذ سیاه و مشاهده تصاویری از تشعشع رادیوم در کاغذ حساس عکاسی ثابت شده است. این خاصیت مربوط به خاک و زمینی است که گیاهان عسل زا در آن رشد کرده اند.

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *